Restalcohol is alcohol die na een eerdere gelegenheid nog in het lichaam aanwezig is. Dit kan bijvoorbeeld de ochtend na het drinken het geval zijn. Iemand kan zich dan redelijk goed voelen, terwijl de aanwezige alcohol nog steeds invloed kan hebben op de rijvaardigheid.
Voor chauffeurs en werkgevers is dit een belangrijk veiligheidsrisico. Verminderde alertheid of een tragere reactie kan gevolgen hebben voor de chauffeur, andere weggebruikers en de organisatie. Goede voorlichting, duidelijke afspraken en passende preventieve maatregelen helpen om deze risico’s te beperken.
Wat is restalcohol?
Restalcohol is de hoeveelheid alcohol die nog niet door het lichaam is afgebroken. Het lichaam heeft tijd nodig om alcohol te verwerken. Slapen, koffie drinken, douchen of ontbijten zorgt er niet voor dat de alcohol direct uit het lichaam verdwijnt.
Hoelang alcohol aanwezig blijft, verschilt per persoon en situatie. Onder andere de geconsumeerde hoeveelheid, het tijdstip van drinken, lichaamskenmerken, voeding en gezondheid kunnen een rol spelen. Het is daarom onverstandig om op basis van een algemene vuistregel te bepalen of iemand weer kan rijden.
Een chauffeur kan zich de volgende ochtend nuchter voelen en toch nog restalcohol in het lichaam hebben. Hoe iemand zich voelt, is geen betrouwbare meting. Bij twijfel geldt daarom altijd: niet rijden.
Waarom is restalcohol bij chauffeurs een risico?
Professionele chauffeurs brengen veel tijd door op de weg en dragen verantwoordelijkheid voor voertuigen, ladingen en passagiers. Ook bestuurders van bedrijfswagens, heftrucks en bouwmachines kunnen werkzaamheden uitvoeren waarbij fouten grote gevolgen hebben.
Alcohol kan functies beïnvloeden die voor veilig rijden en werken belangrijk zijn, zoals:
- alertheid;
- reactiesnelheid;
- concentratie;
- waarneming;
- coördinatie;
- besluitvorming.
Ook een beperkte beïnvloeding kan binnen een veiligheidskritische functie ongewenst zijn. Een incident kan leiden tot letsel, schade, uitval van een medewerker en verstoring van de planning.
Lees ook welke risico’s rijden onder invloed met een bedrijfsauto kan opleveren voor werkgevers en organisaties.
Is restalcohol aan een chauffeur te herkennen?
Restalcohol is niet altijd aan iemands gedrag of uiterlijk te herkennen. Een medewerker kan zich goed voelen en normaal overkomen, terwijl er nog alcohol aanwezig is.
Een organisatie moet daarom niet uitsluitend vertrouwen op zichtbare signalen. Een effectief preventiebeleid begint met duidelijke afspraken over wat medewerkers moeten doen wanneer zij twijfelen aan hun rijgeschiktheid.
Mogelijke signalen verdienen aandacht, maar vormen geen betrouwbare meetmethode. Vermoeidheid, ziekte en medicijngebruik kunnen bovendien vergelijkbare verschijnselen veroorzaken. Ga daarom zorgvuldig en respectvol om met vermoedens en trek geen ongefundeerde conclusies over individuele medewerkers.
Hoe helpt u restalcohol binnen uw wagenpark voorkomen?
Een praktisch alcoholbeleid moet begrijpelijk, uitvoerbaar en bekend zijn bij medewerkers. Alleen een verbod opnemen in een personeelshandboek is meestal niet voldoende.
1. Maak duidelijke afspraken
Leg vast wat binnen de organisatie wordt verwacht rond alcohol en verkeersveiligheid. Beschrijf ook wat medewerkers moeten doen wanneer zij twijfelen of zij veilig kunnen rijden.
Maak vooraf duidelijk bij wie medewerkers dit kunnen melden en welke vervolgstappen mogelijk zijn.
2. Informeer chauffeurs over restalcohol
Besteed tijdens trainingen en veiligheidsbesprekingen aandacht aan alcoholgebruik op de avond vóór een dienst. Leg uit dat slapen, koffie of een koude douche de afbraak van alcohol niet versnelt.
Herhaal deze informatie regelmatig, bijvoorbeeld tijdens:
- werkoverleggen;
- introductietrainingen;
- veiligheidsbijeenkomsten;
- gesprekken over rijgedrag;
- periodieke instructies.
3. Zorg voor een veilige meldprocedure
Medewerkers moeten twijfel kunnen melden zonder dat hierdoor een gevaarlijke situatie ontstaat. Leg vooraf vast wie zij kunnen benaderen en welke alternatieven beschikbaar zijn.
Denk bijvoorbeeld aan:
- het inzetten van een andere chauffeur;
- het aanpassen van de planning;
- het uitstellen van de rit;
- het regelen van vervangend vervoer;
- het tijdelijk toewijzen van ander werk.
De procedure moet ook onder tijdsdruk praktisch uitvoerbaar zijn.
4. Train planners en leidinggevenden
Planners en leidinggevenden moeten weten hoe zij zorgvuldig met een melding of vermoeden omgaan. Voorkom dat tijdsdruk ertoe leidt dat iemand toch achter het stuur stapt.
Leg duidelijk vast wie bevoegd is om een besluit te nemen en welke procedure daarbij wordt gevolgd. Medewerkers moeten bovendien weten waar ze terechtkunnen zonder dat zij eerst verschillende leidinggevenden hoeven te benaderen.
5. Evalueer incidenten en bijna-incidenten
Gebruik meldingen om het veiligheidsbeleid te verbeteren, niet alleen om achteraf een schuldige aan te wijzen.
Kijk bij een evaluatie ook naar:
- planning en werkdruk;
- interne communicatie;
- bekendheid met het alcoholbeleid;
- beschikbaarheid van vervangende chauffeurs;
- duidelijkheid van de meldprocedure;
- beschikbare preventieve maatregelen.
Zo wordt het voorkomen van restalcohol onderdeel van een bredere veiligheidscultuur.
Welke rol kan een alcoholslot spelen?
Een alcoholslot is een technisch systeem waarbij de bestuurder voor vertrek een ademtest uitvoert. Afhankelijk van de uitslag en de instellingen van het systeem kan de start van het voertuig worden vrijgegeven of geblokkeerd.
Een alcoholslot voor bedrijven kan onderdeel zijn van een breder alcohol- en veiligheidsbeleid. Het systeem vervangt duidelijke afspraken, voorlichting en zorgvuldig werkgeversbeleid niet. Het kan wel een aanvullende preventieve voorziening vormen.
Een alcoholslot kan bijvoorbeeld worden toegepast in:
- bedrijfswagens;
- vrachtwagens;
- voertuigen voor personenvervoer;
- koeriersvoertuigen;
- bouwvoertuigen;
- andere voertuigen binnen een zakelijk wagenpark.
Voor vervoerders is meer informatie beschikbaar over de toepassing van een alcoholslot binnen transport. Voor organisaties die al een concrete toepassing voor ogen hebben, is er ook informatie over het laten installeren van een alcoholslot.
De geschikte oplossing hangt af van het voertuigtype, de samenstelling van het wagenpark, de dagelijkse werkzaamheden en het veiligheidsbeleid van de organisatie. De technische mogelijkheden moeten daarom per situatie worden beoordeeld.
Maak alcoholpreventie onderdeel van het veiligheidsbeleid
Restalcohol is niet betrouwbaar op gevoel te beoordelen. Maak daarom duidelijke afspraken en zorg dat chauffeurs weten wat zij bij twijfel moeten doen. Een veilige meldprocedure moet ook onder tijdsdruk uitvoerbaar blijven.
Een alcoholslot kan een aanvullend controlemoment vóór vertrek bieden. Het systeem moet daarbij onderdeel zijn van een bredere aanpak met voorlichting, procedures en duidelijke verantwoordelijkheden.
Wilt u weten of een alcoholslot geschikt is voor uw organisatie?
Bekijk hoe alcoholsloten kunnen worden toegepast in bedrijfsvoertuigen en binnen het veiligheidsbeleid van uw organisatie.
